کلید هوایی
کلیدهوایی
کلیدهای هوایی از خانوادهی کلیدهای اتوماتیک میباشند که برای حفاظت جریان اضافه و اتصال کوتاه در سیستمهای قدرت و توزیع و یا ورودی اصلی تابلوهای با جریان بالا استفاده میشود.
با بالا رفتن جریان خط، قدرت قطع و قدرت اتصال کوتاه کلیدها نیز باید بالاتر باشد که این امر، تمهیدات و تکنولوژی بالاتری را برای حفاظت میطلبد. حجم کلید، کنتاکتها، فنرها و قطعات دیگر آن بزرگتر و قویتر میشوند، از این رو دیگر کلیدهای اتوماتیک معمولی (MCCB)، از نظر جریان و قدرت قطع اتصال کوتاه نمی توانند جوابگوی چنین جریانی باشند، بنابر این باید از کلیدهای هوایی استفاده کرد.
گفتیم که کلید هوایی از جمله کلیدهای اتوماتیک فشار ضعیف هستند که در آمپراژهستند و حد بالای جریان این کلیدها تا ۶۳۰۰A می باشد. اصولا جریان این کلیدها از ۶۳۰A تا ۱۶۳۰۰A است.
چرا به آن «کلید هوایی» گفته میشود؟
در کلیدهای هوایی، محیط خاموشکننده جرقه (Arc Quenching Medium) هواست.
در زمان قطع اتصال کوتاه، قوس الکتریکی ایجادشده:
- به داخل محفظههای مخصوص (Arc Chute) هدایت میشود.
- به چندین قوس کوچکتر تقسیم میگردد.
- در تماس با صفحات فلزی، سریعاً سرد و خاموش میشود.
این طراحی باعث:
- افزایش ایمنی
- کاهش آسیب به کنتاکتها
- امکان قطع جریانهای بسیار بالا
میگردد.
محدوده جریان و سطح عملکرد کلیدهای هوایی
کلیدهای هوایی جزو کلیدهای اتوماتیک فشار ضعیف هستند که معمولاً در محدودههای زیر تولید میشوند:
- جریان نامی (In):از 630 آمپر تا 6300 آمپر
- قدرت قطع اتصال کوتاه:معمولاً از 50kA تا 100kA و در برخی مدلها حتی بالاتر
- ولتاژ کاری:400V، 690V و در برخی طراحیها بالاتر (بسته به استاندارد)
این بازه باعث میشود ACBها مناسب:
- ورودی پستهای فشار ضعیف
- تابلوهای Main LV
- مراکز توزیع بزرگ صنعتی
- دیتاسنترها، بیمارستانها و کارخانجات سنگین
باشند.
کاربرد کلیدهای هوایی در صنعت
کلیدهای هوایی معمولاً در این موقعیتها استفاده میشوند:
- ورودی اصلی تابلوهای قدرت (Main Incomer)
- کلید اصلی تابلوهای توزیع با جریان بالا
- سیستمهای توزیع کارخانهها
- پستهای فشار ضعیف
- ژنراتورها و UPSهای توان بالا
- صنایع فولاد، سیمان، نفت و گاز، پتروشیمی
بهطور معمول، ACBها در جریانهای 800 تا 6300 آمپر بهعنوان ستون فقرات سیستم توزیع عمل میکنند.
♦ انواع رلهها و همین طور انواع تجهیزات تابلویی را از طریق لینک زیر بخرید و درصورت وجود مشکل با ما تماس بگیرید. ♦
خرید رله و خرید تجهیزات تابلویی
دیگر ویژگیهای کلیدهای هوایی:
کاربرد این کلیدها عمدتأ در ورودی تابلوها می باشد که هم جریان بالایی دارد و هم برای برقراری Selectivity کامل بین کلیدهای ورودی و کلیدهای خروجی که معمولأ از نوع کمپکت می باشند، بکار برده می شود.
کلیدهای هوایی دارای رلههایی می باشند که در داخل خود کلید جاسازی شده اند (Built-in). ویژگی این رله ها خاصیت تاخیر یا Time Delay آنهاست که عنصر اصلی در تامین Selectivity از طریق صدور فرمان قطع با تاخیر می باشند.
یکی از مهمترین ویژگیهای کلیدهای هوایی، امکان اتصال به ماژولها ارتباطی و مانیتورینگ برای حفاظت و مدیریت سیستمهای قدرت و توزیع میباشد.
این نوع تکنولوژی بخصوص در کارخانجات و صنایع بزرگ، بسیار مورد استفاده قرار میگیرد زیرا این صنایع، شامل مجموعههای متعددی از سیستمهای قدرت و توزیع میباشند که مدیریت و سازماندهی آنها، باید به صورت بسیار دقیق و با تمهیدات خاصی صورت پذیرد.
کلیدهای هوایی غالبا در ورودی تابلوهای قدرت یا کلید اصلی و مصارف تابلوهای توزیع با جریانهای بالا (800 تا 6300) آمپر مورد استفاده میگیرند.
انواع کلید هوایی (ACB) از نظر ساختار نصب
کلیدهای هوایی از نظر نحوه نصب و بهرهبرداری به دو نوع اصلی تقسیم میشوند:
کلید هوایی فیکس (Fixed Type ACB)
در این نوع:
- کلید بهصورت ثابت داخل تابلو نصب میشود
- برای تعمیر یا تعویض، باید تابلو خاموش شود
- ساختار سادهتر و قیمت اقتصادیتر دارد
کاربردها:
- تابلوهای توزیع عمومی
- پروژههایی با اولویت هزینه
- سیستمهایی که خاموشی مقطعی مشکلساز نیست
مزیت: قیمت کمتر، ساختار ساده
محدودیت: عدم امکان تعویض سریع
کلید هوایی کشویی (Withdrawable / Draw-out)
در این مدل:
- کلید روی کالسکه مخصوص نصب میشود
- بدون قطع کامل تابلو، امکان:
- Test Position
- Isolated Position
- Service Position
- ایمنی اپراتور بسیار بالاتر است
کاربردها:
- صنایع حساس
- دیتاسنترها
- بیمارستانها
- کارخانجات با بهرهبرداری 24/7
مزیت: ایمنی، سرویسپذیری بالا
کاهش زمان خاموشی
قیمت بالاتر
اجزای اصلی کلید هوایی
کلید هوایی از مجموعهای از قطعات سنگین و دقیق تشکیل شده که هرکدام نقش حیاتی دارند:
کنتاکتهای اصلی
- از آلیاژهای مقاوم در برابر حرارت و قوس
- طراحی چندمرحلهای برای توزیع جریان
- تحمل جریانهای بسیار بالا بدون دفرمگی
محفظه خاموشکننده قوس (Arc Chute)
- شامل صفحات فلزی چندلایه
- تقسیم قوس به چند قوس کوچک
- کاهش سریع انرژی قوس
مکانیزم فنری و مکانیکی
- ایجاد نیروی قطع بسیار سریع
- مستقل از نیروی دست اپراتور
- تضمین قطع ایمن حتی در شرایط بحرانی
مقایسه عملکرد ACB با MCCB در یک نگاه مهندسی
- جریان نامی:MCCB تا 1600A | ACB تا 6300A
- Selectivity:محدود | بسیار پیشرفته
- رله حفاظتی:ساده تا نیمهپیشرفته | کاملاً پیشرفته
- مانیتورینگ:محدود | کامل
- کاربری:فیدر | ورودی اصلی
اشتباهات رایج در استفاده از کلید هوایی
- استفاده از ACB بدون تنظیم صحیح رله
- نادیده گرفتن هماهنگی با MCCB پاییندست
- عدم استفاده از Ground Fault Protection
- انتخاب برند بدون پشتیبانی و قطعات یدکی
- استفاده از ACB فیکس در سیستمهای حساس

