کنترل فاز

برای حفاظت مصارف برقی سه فاز موتوری و یا سایر مصارف برقی دیگر، که قطع فاز، و جابجایی فاز به آنها آسیب می‌رساند، بر اساس تبصره دو ماده 13-3-1-16-2 مبحث 13 مقررات ملی ساختمان بایستی از رله کنترل فاز استفاده شود.
رله کنترل فاز همچنین قادر است از تجهیزات برقی در مقابل نوسانات برق (بالا رفتن و یا پایین آمدن بیش از حد ولتاژ) که یکی از عوامل مهم در سوختن و صدمه زدن به تجهیزات الکتریکی می باشد، محافظت کند.

چرا استفاده از رله کنترل فاز ضروری است؟

در بسیاری از موارد، آسیب به تجهیزات سه‌فاز نه به دلیل اضافه بار، بلکه در اثر قطع فاز، جابجایی فاز یا افت نامتقارن ولتاژ رخ می‌دهد؛ خطاهایی که معمولاً توسط کلیدهای حفاظتی معمولی تشخیص داده نمی‌شوند.

رله کنترل فاز دقیقاً برای پوشش همین خلأ حفاظتی طراحی شده است.

از طریق لینک زیر همین حالا باکیفیت ترین تجهیزات تابلویی را بخرید.

خرید تجهیزات تابلویی

کنترل فاز دستگاهی مناسب جهت حفاظت شبکه برق در برابر اختلالات ناشی از افزایش ولتاژ، کاهش ولتاژ، عدم تقارن فازها و جابجایی فازها می باشد که هر کدام از اختلالات با نشانگر مخصوص خود روی دستگاه اعلام می گردد، که معمولا این نشانگرها به صورت زیر یا با عملکردی مشابه می باشند:

نشانگر P: عدم توالی فاز یا جابجایی فازها را نشان می دهد
نشاگر U<: نشان دهنده افزایش ولتاژ بیش از حد
نشانگر U>: نشان دهنده کاهش ولتاژ بیش از حد
نشانگر R: عملکرد عادی رله
نشانگر U: اعلام وجود برق شبکه

► وظایف رله کنترل فاز

در صورت بروز هر یک از موارد زیر رله کنترل فاز مدار فرمان را قطع می کند:

ولتاژ بالاتر از حد مجاز ( Over Voltage )
ولتاژ پایین تر از حد مجاز ( Under Voltage )
قطع یکی از فازها
جابجایی فازها
عدم تقارن فاز

انواع رله کنترل فاز

رله‌های کنترل فاز بسته به نوع طراحی و امکانات، در مدل‌های مختلفی عرضه می‌شوند:

● رله کنترل فاز ساده

حفاظت در برابر قطع فاز و جابجایی فاز
مناسب برای کاربردهای عمومی با حساسیت کمتر

● رله کنترل فاز قابل تنظیم

دارای تنظیم آستانه ولتاژ، عدم تقارن و زمان تأخیر
مناسب برای موتورهای حساس و تجهیزات صنعتی

● رله کنترل فاز دیجیتال

نمایش دقیق ولتاژ هر فاز
دقت بالا و امکانات حفاظتی پیشرفته
مناسب برای تابلوهای حرفه‌ای و پروژه‌های صنعتی بزرگ

نحوه نصب رله کنترل فاز

نصب صحیح رله کنترل فاز نقش مستقیمی در دقت عملکرد و صحت حفاظت دارد. این تجهیز معمولاً بر روی ریل DIN داخل تابلو برق نصب شده و به‌صورت سری در مدار فرمان قرار می‌گیرد.

مراحل کلی نصب:

اتصال سه فاز شبکه به ترمینال‌های ورودی رله
اتصال خروجی رله به بوبین کنتاکتور مدار فرمان
اطمینان از صحت توالی فازها پیش از راه‌اندازی
تنظیم پارامترهای حفاظتی متناسب با شرایط شبکه

نحوه تست و راه‌اندازی اولیه

پس از نصب، لازم است عملکرد رله کنترل فاز پیش از بهره‌برداری بررسی گردد:

شبیه‌سازی قطع یکی از فازها و بررسی قطع خروجی
جابجایی دو فاز و اطمینان از عملکرد صحیح حفاظت
بررسی زمان‌های تأخیر قطع و وصل
کنترل وضعیت نشانگرهای LED دستگاه

این تست‌ها تضمین می‌کنند که رله در شرایط واقعی شبکه عملکرد قابل اطمینانی خواهد داشت.

خطاهای رایج در استفاده از رله کنترل فاز

در برخی پروژه‌ها، عدم توجه به نکات فنی باعث عملکرد نادرست رله می‌شود. رایج‌ترین خطاها عبارت‌اند از:

تنظیم بیش از حد حساس عدم تقارن ولتاژ
انتخاب رله نامتناسب با ولتاژ نامی شبکه
عدم استفاده از تأخیر وصل در شبکه‌های ناپایدار
قرار دادن رله در مسیر قدرت به‌جای مدار فرمان

اجتناب از این خطاها باعث کاهش قطع‌های ناخواسته و افزایش پایداری سیستم خواهد شد.

► در رله‌های کنترل فاز امکان تنظیم شماری از پارامترها مانند عدم تقارن و تاخیر در زمان قطع و وصل رله و افزایش یا کاهش ولتاژ توسط کاربر نیز وجود دارد.

► از طریق لینک زیر میتوانید به راحتی باکیفیت ترین رله‌ها را تهییه کنید.

خرید رله

تنظیم پارامتر عدم تقارن توسط ولوم Asym% انجام می گیرد. که اصولا بین 5 تا 10 درصد تنظیم می گردد. این یعنی اگر به طور مثال ولوم روی 5 درصد تنظیم شده باشد و یکی از فازها 400 ولت بوده و فاز دیگر تا 5% خطا داشته باشد یعنی 380 و یا 420 ولت ولتاژ داشته باشد رله کنترل فاز به علکرد عادی خود ادامه می دهد و اگر این اختلاف بیشتر از 5 درصد شود رله فرمان قطع صادر می کند. تنظیم پارامتر تاخیر در زمان قطع و وصل به وسیله ولوم off delay و On delay صورت می گیرد.